Basitlik

electrician-499799_1280

Basitlik ve sadelik kavramları üzerine düşünmeyenler bile, basit bir nesneyi veya sade bir mekanı gördüğü an farkeder.

Minimalizmi ve sade bir hayatı arayanlar için ise bu nesne ve mekanlar ilham verici ve rahatlatıcıdır.

Nesne:

Harvard Profesörü ve kimyacı George Whitesides konuşmasında teknolojide basitlik ve karmaşıklık kavramlarını ele alıyor. Profesörün konuşması minimalizm düşüncesindeki basitlik ve sadelik kavramlarını içermese de bu yazım için bana ilham kaynağı oldu.

(George Whitesides’ın TED konuşmasına bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz.)

Profesör konuşmasında, basit teknolojiler kullanarak karmaşık sistemler elde ettiğimizi göstermek için internet örneğini kullanıyor:

İnternetin özünde matematik olduğundan, ikili sayılar (ikili sayılar 1 ve 0’lardan oluşur) olduğundan bahsediyor.

Günlük hayatımızda ikili sayıların kullanıldığı bir teknolojiye örnek olarak lamba düğmelerini veriyor. Lambanın açık oluşu 1, kapalı oluşu 0 durumudur.

Lamba düğmesinin bilgisayar teknolojisindeki kullanımı olan transistörün de 1 ve 0 kodu yollamaya yarayan basit bir teknoloji olduğunu hatırlatıyor.

İlerleyen teknoloji ile transistörlerin boyutu küçülüyor ve günümüzde entegre devre veya çiplerin içerisinde milyarlarca transistör bulunuyor. Entegre devrenin çalışma mantığına baktığımızda ise 1 ve 0 kodlarını yollayan milyarlarca lamba düğmesi olduğunu görüyoruz.

Mantık olarak basit olan entegre devrelerini bir araya getirerek bilgisayar, cep telefonu ve internet gibi karmaşık teknolojilere sahip oluyoruz.

Prof. Whitesides konuşmasının devamında basit şeylerin aşağıdaki ortak özelliklerinin olduğunu belirtiyor:

1. Öngörülebilir (Ne sonuç elde edeceğinizi biliyorsunuz)

2. Ucuz (Geniş kullanım alanı)

3. Fonksiyonel (Az maliyet, yüksek performans)

4. İstiflenebilir (Birlikte kullanılarak karmaşık sistemler elde edebilmek)

Basitlikten karmaşık sistemlerin elde edilebilmesinde LEGO’nun çok güzel bir örnek olduğunu düşünüyorum. LEGO bloğu teknolojik olarak basit bir nesnedir. Üretimi ucuz, kendinden beklenen işi her defasında sorunsuzca yerine getiren, en önemlisi ise istiflenerek hayal gücümüzle orantılı karmaşık yapılar oluşturmamıza izin verir. Bu nedenle LEGO çocuk veya yetişkin herkesin en sevdiği oyuncaklardan biridir.

Düşünce:

Peki basitlik kavramını düşünce alanına uygulayamaz mıyız?

Platon’un felsefesi ebeliğe benzetilir. Platon’un kitaplarının baş kahramanı, aynı zamanda hocası olan Sokrates’tir. Sokrates felsefi diyaloglarına, karşısındakinin sorularına evet veya hayırlar ile cevap vermesini isteyerek başlar.

Konuştuğu kişiye basit örnekler vererek sistematik bir şekilde sorular sorar. Karşısındakinin cevaplarını değerlendirerek yeni sorular yöneltir ve rakibinin bildiklerinin şüpheli olduğunu kanıtlar.

Son olarak da karşısındakinin, kendi verdiği cevaplarla doğru bilgiye (!) ulaşmasını sağlar. Sokrates’in felsefi yöntemi ebeliğe benzetilir. Çünkü O, zaten aklımızda bir yerde saklı olan doğru bilgiyi ortaya çıkarmamıza yardımcı olur.

Farkettiyseniz evet ve hayırlara dayalı sorular oldukça basit bir yöntemdir. Ancak arka arkaya sıralanarak karmaşık bir sistemi meydana getirir.

Sonuç:

Basitlik kavramını göz önünde bulundurarak hayatımızda karşılaştığımız durumlara gizli anlamlar yüklemeden basit reaksiyonlar vermemiz gerektiğini düşünüyorum.

Mesela ilişkilerimizde hoşumuza gitmeyen durumları karşımızdaki kırılır, üzülür diye çekinerek saklamak yerine münasip bir dille ama basit ve açık olarak belirtebilmeliyiz.

Hayatımızda karmaşa ve kaosa neden olan durumların temelindeki basit yapı taşlarını (korku, kıskançlık, öfke vb.) fark edebildiğimiz zaman bu sorunların üstesinden daha kolay gelebiliriz.

Ya da gelecek bir zamanda ulaşmayı hedeflediğimiz büyük (!) mutluluğu bir kenara bırakarak o anda sahip olduğumuz basit mutlulukların değerini bilmeliyiz.

Uzun bir yolculuğa başlamanın en zor anı ilk adımı atana kadardır. Büyük bir işi başarmak veya hayatımızda istemediğimiz bir alışkanlığımızı değiştirmek için basit adımlar atmamız gerekir. Peşi sıra gelen basit değişimler, büyük sonuçlara ulaşmamızı sağlayabilir.

BASİTBİRŞEY yazıları e-postana gelsin
Basitlik

Basitlik” üzerine bir yorum

ergun ebru için bir cevap yazın Cevabı iptal et

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir